KIZ  KAÇIRMA
Haçan bir kiz kaçacak, yan basar ayagini, eve gelirde koymaz, yemeginin yagini
Iner ahira bakmaz, ineginin bagini, suya giderken kirar, destinin dudagini

KIZ KAÇIRMA - PESE GITME * 

Rize'nin bazi yerlerinde kiz kaçirma yerine "kiz çekme" denir. Kizi isteyip de alamayan oglan tarafi, kizi zorla çeker götürürdü. Oglan, bir kaç arkadasini yanina alir ve kizi kaçirabilecegi bir yerden (bu yer degirmen olabilir, kiz ot kesmeye gitmis olabilir, hatta bir imecede çalisir olabilir) zorla kaçirir. Bu isi yapanlar silahlidir ve kararlidir. Üzerine kimse varamaz. Kizin bagirip çagirmasi, direnmesi de fayda vermez. Oglan kizi akrabalarindan birini  akrabalarindan birinin evine götürür ve burada kiza zorla sahip olur. Bir kaç gün daglik bir yerde de saklanabilirler. Zorla yapilan bu kaçirma olayindan sonra bu iki aile uzun süre düsmanlik eder ve ancak çok sonralari barisirlar.

Eger kiz, sevdigi bir kimseye degil de istemedigi birine veriliyorsa sevgilisi oglan tarafindan kaçirilmayi bekler. Bu kaçirma olayinin pek çogu aslinda bir pese gitme olayidir ve bu bazi siyasetçi aile büyükleri  tarafindan tezgahlanmistir. Eger kiz tarafi kizi vermez ve bu evlilik bazi aile büyükleri tarfindan uygun görülürse bu kaçirma olayi adeta tezgahlanir. Karsilikli haberlesme ile uygun zaman kollanir ve kararlastirilir ve oglan kizi zorla kaçirmis olur. burada kizin bagirip çagirmasi rol icabidir. Bir müddet sonra kizin çeyizi kiza gönderilir. Kiz tarafi ikna edilerek baris saglanir

Bazende kiz, sevdigine degilde istemedigine verilirdi. Bu durumda sevdigi oglan tarafindan kaçirilmayi beklerdi.  Bu kaçirma olayi aslinda pese gitmedirde isin ardinda bazi aile büyükleri vardir bunlarda kizin istemedigi tarafa verilmesini istemezler ve böyle bir tezgah kurulur. Karsilikli haberlesilir, uygun bir vakit kollanilir hersey ayarlanir ve sözüm ona oglan kizi kaçirmis olur. Burada kizin bagirip çagirmasi rol geregi olur. Bir müddet sonra kizin çeyizide gönderilir. Kiz tarafi ikna edilerek baris saglanir veya husumet uzun süre devam eder.

Pese Gitme : Kizin kendi istegiyle ve ailesine karsi tavir alarak anlasmali bir sekilde oglanla kaçmalaridir. Pese gitme olayi kimse mani olmasin diye gece olur. Herkes uyuduktan sonra, sabaha karsi kiz bohçasini hazirlayarak evden çikar ve disarda bekleyen oglanla bulusur. Süphesiz bakkala gidiyorum diyerek evden çikip gitmek de mümkündür. Pese gitme olayi daha çok günümüzde görülen olaylardandir. Kizlarin ailesine karsi bir bas kaldirma olayidir. Bazan da ekonomik nedenlere dayanmaktadir. Normal bir evlilik için her iki tarfinda ekonomik gücü yeterli olmayabilir. Pese gitme olayinda kiz anasinin mutlaka haberli oldugu varsayilir. En azindan aileden birinin kiza yardimci oldugu düsünülür.

Pese gitme olayinda anlasma kisa zamanda saglanir. Ne var ki kizin ailesini utandiran bir tavir varsa hos karsilanmaz. Pese giden kiz uzun süre babasinin veya agabeyisinin yüzüne gelemez.

Kiz kaçirma ve pese gitme olaylarindan sonra anlasma saglansa bile dügün yapilmaz. 1950'li yillardan sonra hiçbir sekilde baslik parasi alinmamaktadir. Rize'de baslik parasi, yani yegi, dügün ve evlenme adetleri arasindan tamamiyle kalkmistir.

* Kaynak: Rize Kültür Derlemeleri, Rize Halk Egitim Müdürlügü Yayinlari-7, Rize, 1999, Sayfa 5-6